جواب مىگويم : اولًا كمتر شخصى يافت مىشود كه مدح و ثنا را بر لذائذ و شهوات بدّنيه تقديم نمايد ؛ و اگر به طبقات مردم نظر شود اين به خوبى ظاهر و هويدا خواهد شد . و ثانياً چونكه موجب اول از براى مدح و ثناء اين انسانهاى حيوان‌منش و باعث نخستين به‌جهت ستايش اين مورخين مزورين و شعراء كاذبين ، غناء [ 1 ] و ثروت و جاه و جلال و شوكت است ، اگر چه استحصال اينها از طرق غيرلايقه شده باشد ، و در اكتساب اين چيزها هزارها تعديات و اجحافات سر زده باشد ، لهذا غالب نفوس در اين امر سعى خواهند كرد كه خود را اصحاب غناء و ثروت و خداوندان جاه و جلال نمايند ، اگرچه به طريق غدر و ظلم و خيانت بوده باشد ؛ تا آنكه هم لذائذ بدنيه را بدست آرند و هم ممدوح اين مدلّسين [ 2 ] گردند و كمتر شخصى يافت مىشود كه طالب محمدت حقه بوده ، از راه حق و فضيلت و شرافت نفس ثنا و ستايش حق را اكتساب كند . و از آنچه گفته شد ظاهر گرديد كه خصلت شرافت نفس به هيچ وجه از براى تعديل شهوات و منع تعديات و انتظام عالم كافى نيست . ولى اگر مستند به دينى بوده ، و در آن دين ماهيت آن متقرر و متعين گرديده باشد ، به جهت آن منشأ و بنا ، موجب انتظام سلسله معاملات خواهد شد . چنان كه در بيان حياء بدين اشاره رفت . و اما وجه ثالث ، مخفى نماند كه قدرت حكومت مقصور است بر دفع ظلمها و جورهاى ظاهرى . اما اختلاسات و تزويرها و فسادها و تعديات باطنيه خداوندان شهوات را چگونه منع تواند كرد و به كدام طور به‌حيله‌ها و دسيسه‌ها و ستمهاى پنهانى مطلع مىشوند تا به رفع آنها بكوشند : علاوه بر اين حاكم و أعوان او همه اصحاب شهوتند ! و كدام چيز آن دارايان قدرت را از مقتضيات شهوات فعاله منع خواهد نمود ، و رعيتهاى ضعيف بيچاره را چگونه از دست شره و حرص و آز آنها خلاصى خواهد

--> [ 1 ] . غناء : بىنيازى ، توانگرى . [ 2 ] . مدلسين : عوام‌فريبان ؛ سياهكاران .